به فکر آثار تاریخی و باستانی مان باشیم!

آثار تاریخی و باستانی و همچنین اشیاء نگه داری شده در موزه ها به سان شناسنامه نشانگر هویت تاریخی و ملی ما به حساب می آید.عدم توجه به آنها و در ادامه نابودی آنها غیرقابل جبران است.

میراث فرهنگی ، به اشیاءی گفته میشود که از گذشته به یادگار باقی مانده، بیان‏گر فرهنگ و تمدن گذشتگان یک ملت می‏باشد. بر این اساس، میراث فرهنگی، شامل مکان‏های تاریخی و مذهبی، نظیر مساجد، حسینه‏ها، زیارتگاه‏ها، کلیساها، کنیسه‏ ها، اشیاء و صنایع تاریخی، آثار علمی، هنری و هر چیزی است که با این موضوع در ارتباط باشد.

لزوم حراست  و حفظ  اینگونه آثار صرفا برای به نمایش گذاشتن و بازدید از آنها نمی باشد بلکه اینگونه اماکن محل مناسبی برای  مراقبت ونگهداری از این آثار برای استفاده از آنها چه برای مطالعات تاریخی و چه برای پی بردن به شرایط علمی و فرهنگی وجغرافیایی و... مربوط به زمان ایجاد اثر میباشد.ب

به همین دلیل است که سالانه میلیاردها تومان بودجه برای حفظ ونگه داری این گونه اماکن تاریخی اختصاص داده می شود.

پس بر ماست که درحفظ اماکن تاریخی وآثار نفیس که هم از لحاظ هویتی و هم منابع عظیم درآمد توریسم برای کشور بسیار مهم است بکوشیم.

حفظ و احیاء و مرمت در حال حاضر بالاترین وظیفه مسئولین مرتبط با آثار باستانی  و اشیاء بجا مانده از گذشته است .اهمیت حفاظت و مراقبت از آثار، قابل چشم‌پوشی و کتمان نیست و کار نمایش و عرضه آنها در موزه‌ها و سایت‌های باستانشناسی بدون انجام این امر مقدور نیست. معمولا حفاظت اموال و اشیای فرهنگی و آثار تاریخی- ملی به چهار صورت انجام می‌شود: حفاظت فیزیکی، حفاظت فنی و حفاظت قانونی وحفاظت پیشگیرانه.

حفاظت فیزیکی:

به منظور حفاظت بافت قدیمی ابنیه و آثار معماری و نیز اشیای موزه‌ای اینگونه حفاظت صورت می‌گیرد،  به ویژه در گنجینه‌ها و موزه‌ها امکاناتی را فراهم می‌آورند تا آثار درون موزه‌ها از ایمنی کامل برخوردار شوند؛  بهره‌گیری از شیشه‌های چندجداره، قفل‌های ویژه، گاوصندوق‌های مطمئن، ویترین‌های مناسب با وسایل مجهز. همچنین از لحاظ احداث ساختمان موزه هم جنبه‌ حفاظتی بنا کاملا باید از پیش طراحی و به‌طور کالبدی در موزه نصب شده باشد از جمله  آنها امکانات و ابزارهای ایمنی و سیستم‌های الکترونیکی و الکتریکی در داخل موزه و تدارک نیروهای انسانی و آموزش‌دیده برای حراست و نگهبانی بیرون ساختمان موزه و نگهبان ویژه جهت مراقبت از اشیای داخل موزه‌ها  است. در مورد امکان تاریخی- فرهنگی هم از طریق پایگاه‌های حفاظتی، پاسداران مربوطه اعزام و در مراقبت از اینگونه آثار همت می‌گمارند.

 

حفاظت فنی:

جهت حفظ و نگهداری از اموال فرهنگی- تاریخی و اشیای موزه‌ای کلیه اقدامات فنی نظیر ایجاد آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و حفاظتی و بازپیرایی آثار و نیز تجهیز این ساختارها به دستگاه‌های پیشرفته برای جلوگیری از انهدام اموال و مرمت بخش‌های مختلف آثار تاریخی- فرهنگی و اشیای موزه‌ای لازم و ضروری است.

 

حفاظت قانونی:

حفاظت قانونی از آثار باستانی بر اساس قوانین مصوب قانون اساسی اعمال میگردد:

حفاظت پیشگیرانه:

مواد تشکیل دهنده هر اثر اعم از بنا , بافت , اشیاء فرهنگی و تاریخی تحت تاثیر عوامل شیمیایی , فیزیکی و بیولوژیکی در حال تغییر هستند .این روند بر اساس ساختار مواد آلی سریعتر و در مواد معدنی بصورت عمومی دیرتر اتفاق می افتد.

 

و اما این مقدمه ها بستر را برای بررسی  مشکلات شهرمان میانه فراهم میکند:

 

نبود موزه :

 

موزه، به عنوان ویترین تاریخی و فرهنگی هر منطقه نقش بسیار موثری در معرفی میراث تاریخی و فرهنگی دارد آثار تاریخی شهرستان میانه کم نیست و با کاوش های شهرستانی که هر ساله در هر منطقه از کشورمان صورت می گیرد اشیای تاریخی بسیار با ارزشی کشف می شود که باید در موزه های شهرمان در معرض دید عموم قرار گیرد و بوسیله ابزاری مانند تابلو و یا بروشور و...  برای معرفی فرهنگ و تاریخ میانه مورد استفاده قرار گیرد. با احداث و تجهیز یک موزه جامع می توان بسیاری از اشیای تاریخی و سنت های مرسوم از گذشته، لباس های تاریخی، لوازم و نوع زندگی، تاریخ هر منطقه، دست نوشته های تاریخی، اسناد مکتوب، کتاب های تاریخی و میراث فرهنگی را در معرض دید بازدیدکنندگان بومی و گردشگران و مسافران قرار داد. جا دارد مسئولین امر به این مهم نیز عنایت ویژه ای داشته باشند تا آثار تاریخی میانه بجای اینکه به موزه های دیگر منتقل شده و یا بدست قاچاقچیان اشیاء قدیمی و قیمتی بیفتد در همین شهرستان خودمان و در موزه نگه داری شوند.

 

نبود سازمان میراث فرهنگی در شهرستان میانه:

آقای تراب محمدی ، رییس میراث فرهنگی استان,اسفند ماه سال 89 درنشست  کار گروه میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری شهرستان میانه مطرح کردند:

"بیشترین آثار تاریخی ثبت شده بعد از مرکز استان در این شهرستان است و با توجه به قدمت و سابقه تاریخی این شهرستان در شش ماهه اول سال 90 شاهد راه اندازی موزه در این شهرستان خواهیم شد.

با توجه به آثار تاریخی شاخص و مهم در این شهرستان از جمله پل دختر،قلعه دختر ، کاروانسرای جمال آباد ، نمایندگی میراث فرهنگی با یک نفر نیروی رسمی در اوایل سال آینده در شهرستان مستقر و  راه اندازی می شود".

اما هنوز هم اقدام خاصی صورت نگرفته و در صورت اقدام نیز اخباری از این موضوع منتشر نشده است.

 

پیشینه و قدمت تاریخی میانه:

پیشینه و سابقه تاریخی شهر ستان میانه به دهها سال قبل از میلاد مسیح باز می گرددو بعضی نوشته ها سابقه تاریخی میانه را تا 720 سال پیش از میلاد نیز نقل می کنند.

وجود کتیبه های آشوری و اورارتویی در بعضی مناطق آذربایجان و کشف آثار باستانی و مجسمه های سفالین در شهرستان میانه ، قدمت تاریخی آن را به دوره های پیش از تشکیل دولت ماد می رساند.

در پی حفاریهایی که در سال 1352 شمسی در یکی از قریه های اطراف میانه به نام آرموداق انجام گرفت یک مجسمه سفالین مربوط به دوره ساسانیان کشف شد. این تندیس توسط رئیس اداره باستان شناسی وقت به موزه باستانشناسی تبریز منتقل گردید. (جغرافیای میانه، ص27)

در کتابهای تاریخی و سفرنامه های جهانگردان نام این شهرستان را میانج ثبت کرده اند. چون این شهرستان به نوشته برخی ، پیش از میلاد مسیح در خط مرزی دو سرزمین ماد و پارت قرار گرفته بود و هم اکنون نیز در وسط مراغه و تبریز قرار دارد و مانند زیاویه یک مثلث در میان آنها جای گرفته است و یا اینکه چون بین دو شهر زنجان و تبریز واقع گردیده این نام را انتخاب کرده اند.با این حال شهرستان میانه در قرنهای هفتم و هشتم هجری علاوه بر میانج نام دیگری چون " گرمرود " داشته و در برخی از کتابهای آن زمان برای شناسایی آن از هر دو نام ( گرمرود و میانه ) استفاده شده است

 

از جمله آثار تاریخیی میانه که ثبت شده ملی شده اند:

 

قبرستان قبله بولاغی:

قدمت این قبرستان که در شمال روستای «قره قیه» از توابع بخش کندوان شهرستان میانه واقع شده است، با توجه به سفال‌های سطحی یافت شده در محوطه قبرستان، به هزاره نخست قبل از میلاد باز می‌ گردد.

از جنوب به دره گونی منتهی می‌شود و از شرق به قبله بولاغی می‌رسد و وجه تسمیه این قبرستان هم به خاطر چشمه‌ای است که در سمت قبله قرار دارد و مردم محلی آن را قبله بولاغی یا چشمه قبله نامیده‌اند

قبرستان قبله بولاغی حدود 350 متر طول و 200 متر عرض دارد و تحت مالکیت دولتی و جزو اراضی ملی است. سفال‌های این محوطه دارای خمیره خاکستری و قرمز هستند که دارای پخت کافی و تمپر مواد کانی بوده و سطح بیرونی اغلب اینگونه سفال‌ها، داغدار و صیغلی است که اندازه بیشتر ظروف متوسط است و دارای لعاب گلی در بیرون و درون هستند. این اثر از تاریخ ثبت با رعایت حقوق مالکانه، تحت نظارت و مراقبت سازمان میراث فرهنگی بوده و هرگونه اقدام و عملیاتی که منجر به تخریب یا تغییر هویت اثر شود، ممنوع بوده و مرمت و بازسازی اثر صرفاً با تایید و نظارت این سازمان ممکن است و تخلف از آنها برابر مواد 558 تا 569 از کتاب پنجم قانون مجازات‌های اسلامی تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده جرم محسوب شده و مرتکب، مشمول مجازات‌های قانونی است.

 

پل دختر میانه:

قیز قالاسی (قلعه دختر): این قلعه در کتابهای تاریخ و سفرنامه‌ها، چنین توصیف شده‌است: این قلعه در ۲ کیلومتری شمال پل دختر (۱۸ کیلومتری جنوب میانه) بر روی صخره بزرگ و قلل تیز و دارای سه چشمه یا دهنه ای محکم ,در زمان حکومت شاه عباس صفوی، این قلعه محل تجمع و استراحت راهزنان و اشرار بوده که باعث ناامنی منطقه بودند. به دستور وی دیوارهای قلعه با پل دختر شباهت دارد، برخی تاریخ بنای آن دو بنا را نزدیک به هم (قرن ششم) ذکر می‌کنند ولی برخی دیگر از مورخان، ساختمان قلعه را به یکی از پادشاهان ساسانی (اردشیر دراز دست) نسبت می‌دهند. این بنا در تاریخ 10 دیماه 1310 تحت شماره 87 جزو آثار ملی به ثبت رسیده ونمونه ای از پلهای محکم ومعتبر وقدیم است که تاریخ ساختمان اصلی آنرا باید متعلق به قرن هشتم هجری دانست .

 

بقعه و مناره امامزاده اسماعیل:

بقعه با صفایی در قلب این شهر وجود دارد که به نام امامزاده اسماعیل، کمال الدین بن سید محمد بن امام جعفر صادق مشهور است. این بارگاه عشق که در ضلع جنوبی مسجد جامع شهر دامن محبت گسترانیده در سال ۹۲۳ ه.ق شناسایی و به ثبت رسیده‌است. مساحت بنای اولیه آن ۳۰ متر مربع و ارتفاع گنبدش حدود ۶ متر است که سطح خارج آن با کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ تزیین می‌شده‌است ولی چندی پیش در پی تعمیر و نوسازی اساسی آن اکثر این خصوصیات از بین رفت و ساختمان آن از نو به طرز جالب و با سبک معماری پیشرفته و آمیخته با فرهنگ و هنر اسلامی تجدید بنا شد

 

قلعه نجفقلی خان:

این قلعه بزرگ خاکی، در جنوب شرقی میانه ( جنب رودخانه شهر چایی) قرار گرفته‌است. در قسمت‌های شمالی و شمال شرقی آن بناهای مسکونی احداث شده‌است و سمت جنوبی و جنوب غربی آن را زمین‌های زراعی و باغات سرسبز احاطه نموده و ناحیه شمال غربی آن در بالای کوه‌های قافلانکوه واقع شده‌است. شکل عمومی آن کثیرالاضلاع غیرمنتظمی است که دره‌های عمیق و قله‌های تیز قافلانکوه را زیر پوشش خود قرار داده‌است. این بنا با آجر و سنگ ساخته شده و بلندی دیوار (باروی قلعه) اطراف آن به ۴ متر می‌رسد. این قلعه دارای یک دروازه و یک راه خروجی به ارتفاع سه متر می‌باشد که راه خروجی آن بیشتر به راه فرار شباهت دارد و به تخته سنگ‌ها و پرتگاه‌های خطرناک منتهی می‌گردد. قلعه دختر، ۱۶ یا ۲۴ برج دیده‌بانی مخروبه دارد که ۸ برج آن بر رودخانه قزل اوزن مشرف است. در میان قلعه، دو منبع آب به ابعاد ۱۵*۱۰ متر و ارتفاع ۱۰ متر وجود دارد که آب آن به وسیله برف و باران تامین می‌شده‌است. دو ضلع قلعه از صخره‌های طبیعی و یک ضلع آن از سنگ‌های تراشیده شده تشکیل یافته‌است. علاوه بر آن چاه‌های زیادی نیز در قسمت‌های مختلف قلعه وجود داشته که در مواقع حساس از آب آنها استفاده می‌شده‌است. گورستان قدیمی (خان جان آباد) واقع شده که امروزه کاملاً متروک و به ساختمان تبدیل شده‌است. این تپه خاکی به دوره ساسانیان منسوب است و از عصر ظهور اسلام تا اواخر دوره قاجار، مورد استفاده بوده‌است. در بنای این قلعه، خشت‌های بزرگ به ابعاد ۴۰*۳۰ به کار رفته که در واقع تنها مصالح ساختمانی آن می‌باشد. با گذشت زمان و تحت تأثیر عوامل طبیعی و حفاری‌ها و خاکبرداری‌های پراکنده، قسمت‌هایی از این بنا تخریب و از بین رفته‌است. این تپه خاکی در سال ۱۳۵۴ مورد بازدید کارشناسان وزارت فرهنگ و هنر قرار گرفته و به عنوان اثر باستانی ملی به ثبت رسیده‌است

 

قبر امامزاده محمد:

این امامزاده در روستای کندوان، واقع در ۳۵ کیلومتری شهر میانه سر بر بالین خاک نهاده و با ساختمانی کوچک و ساده گلی و یک ضریح چبی، سفره نور و ایمان و محبت در قلوب مردم روستا و اطراف آن گسترانیده‌است. در میان اهالی منطقه، امامزاده اسماعیل، پسر این امامزاده شناخته می‌شود. همچنانکه محمد را نیز فرزند بلافصل امام صادق به شمار می‌آورند. بر اساس آمار اداره میراث فرهنگی و هنری شهرستان میانه، علاوه بر این دو ، امامزاده‌های دیگری در روستاهای برزلیق، صومعه، کلاله، شیخ طبق، حسن آباد، ترکمانچای، گاوینه رود، دمیرچی و چرور نیز به تازگی شناسایی شده ولی هنوز به مرحله ثبت نرسیده‌است. مزار امامزاده دیگری با همین نام یعنی امامزاده محمد در روستای چنار از توابع شهرستان میانه واقع است که بین مردم منطقه از جمله مناطق شناخته شده به شمار می‌رود

 

آثار تاریخی شهرستان میانه :

1-  بقعه امامزاده اسماعیل درمرکز شهر میانه .

2- پلدختر در تنگه قافلانکوه

3- قلعه دختر در قله قافلانکوه

4- کاروانسرای دختر در جاده ترانزیت کنار پل دختر

5- پل شهرچای بین راه میانه و راه آهن ( مربوط به دوره صفویه )

6- قلعه نجفقلی خان

7- امامزاده ورزقان

8- حمام ورزقان

9- کاروانسرای جمال آباد ( مربوط به دوره شاه عباس صفوی)

10- امامزاده محمد کندوان

11- مسجد سنگی ترک ( واقع در مرکز بخش کندوان)

12- داش قلعه کاغذکنان

13- پل بقرآباد ترکمانچای

14- پل راه آهن کیلومتر 18 محور میانه – زنجان

15- مسجد شیخ طبق – خاتون آباد – خوبستان

16- جاده ابریشم

17- حمام امیرکبیر ترکمانچای

18- ارتفاعات گچیلیک

19- آبشار ایورق

20- آبشار بلوکان

21- آبگرم ممان – گوگدرق – ایورق

 

نوشته فوق چکیده ای از نوشته های هم وطنان و همشهری های میانه ای و نشریه های شهرمان میباشد که با بصورت یک مقاله کوتاه و مختصر نوشته شده است.

در آخر امیدواریم که این آثار با ارزش و نفیس و مقالاتی که در مورد اهمیت این آثار نفیس نوشته شده اند مسئولین مربوط را مجاب کرده باشد تا از این آثار که به نوعی نشانگر هویت و تاریخ ماست به نحوه شایسته حراست و صیانت کنند.


/ 5 نظر / 150 بازدید
شور حسین(علیه السلام)

بسم ‌الله الرّحمن‌ الرّحیم یا مقلّب القلوب و الأبصار یا مدبّر اللّیل و النّهار یا محوّل الحول و الأحوال حوّل حالنا الى احسن الحال.. سلام همسنگر خدا قوت[گل]

niloooooooooo

سنگ در برکه می اندازم و می پندارم با همین سنگ زدن ماه بهم میریزد.... کی به انداختن سنگ پیاپی در آب. .. ماه را میشود از حافظه ی آب گرفت !!!!!! salam fadat mer30 sar zadi bazam montazeretam

رهگذر

سپاس بابت حضورتان. فهرستی که از آثار باستانی میانه مرقوم کرده‌اید، نمایانگر ریشه‌های تاریخی این منطقه از خاک ایران‌زمین است. در بررسی معضل رسیدگی به آثار باستانی بایستی میان اماکن تفاوت قائل شد. اماکن مذهبی به دلیل جذب نذورات وضعیتی به مراتب بهتر از قلعه‌ها و بناهای باستانی غیرمذهبی دارند. گویی اماکن غیرمذهبی به طریقی ناخوشایند محکوم به فنا هستند. سرافراز باشید

nilooo

آنـــكــــه دستــــش را ایـــنـقــــــــدر مـحـكــــــــم گـــرفـتـــــه ای ... دیـــــــــروز عــــاشـــق یکی دیگه بـــــــــود ♥ دستــــانـــت را خـستـــه نـكــن ♥ فـــــــــــــــردا تــــو هــــَــــم تـنــــهــایـــــــــی.